Suốt một thập kỷ, cái tên Nguyễn Quang Thuấn (2006) luôn bị đặt sau một danh xưng "Em trai Ánh Viên". Cái tên vừa là niềm tự hào, vừa là chiếc bóng khổng lồ phủ lên từng nhịp thở dưới làn nước xanh. Chỉ đến một đêm tại Bangkok rực lửa tháng 12 năm 2025, khi tấm huy chương vàng lấp lánh trên bảng điện tử, người ta mới thực sự gọi đúng tên - Nguyễn Quang Thuấn, nhà vô địch 400m hỗn hợp nam mà không cần bất kỳ chú thích nào phía sau.
Từ con rạch nhỏ đến đường đua xanh
Hành trình của Thuấn không bắt đầu từ những hồ bơi lấp lánh ánh đèn mà khởi nguồn từ màu nâu sồng của dòng nước phù sa rạch Ba Cau (Cần Thơ). Ở đó, có một hình ảnh đã trở thành giai thoại, người ông nội với đôi tay rám nắng, buộc sợi dây thừng ngang bụng hai đứa cháu nhỏ, thả chúng xuống dòng nước chảy xiết để học cách chiến thắng nỗi sợ hãi.
Cô chị Ánh Viên từ con rạch nhỏ sớm vươn mình ra biển lớn, hóa thân thành "tiểu tiên cá" lừng lẫy với những kỷ lục sừng sững bất tử của bơi lội Việt Nam. Cậu nhóc Quang Thuấn khi ấy đem lòng ngưỡng mộ chị gái, cũng muốn được đi bơi để giành nhiều huy chương như chị Ánh Viên.
Nhưng mười năm đằng đẵng theo đuổi đường bơi chuyên nghiệp cũng là mười năm Thuấn phải học cách hít thở trong bầu không khí đặc quánh những sự so sánh. Mỗi mét nước anh lướt đi, mỗi nhịp quạt tay đầy nhọc nhằn đều bị đặt lên bàn cân với hào quang của chị gái. Đặc biệt khi Ánh Viên giải nghệ, người ta lại càng khát khao nhìn thấy ở Thuấn một "Ánh Viên phiên bản nam", họ chất lên vai chàng trai có gương mặt thư sinh ấy những kỳ vọng khổng lồ khi anh còn chưa kịp hiểu hết dư vị của chiến thắng.
Đôi khi, Thuấn chọn cách trốn mình vào thế giới của hội họa. Trên những trang giấy trắng, nơi những nét vẽ không biết nói lời so sánh, Thuấn mới thực sự tìm thấy một khoảng lặng để vỗ về tâm hồn. Ở đó, Thuấn không bơi để trở thành một ai khác, Thuấn vẽ để tìm lại chính mình giữa kỳ vọng mênh mông.
Nhưng sau cùng những nét vẽ trên giấy cũng chỉ là một bến trú chân tạm thời, còn định mệnh của Thuấn vốn dĩ thuộc về những sải tay xé nước. Kình ngư sinh năm 2006 phải tự mình băng qua những cơn giông để đón lấy ánh mặt trời của riêng mình.
Con đường để chạm tay vào hào quang tự thân không phải là một đường thẳng tắp. Nếu như chị gái Ánh Viên từng gặt hái HCV dễ dàng kiểu “dễ lắm Viên chỉ cho”, thì với Quang Thuấn mỗi nấc thang danh hiệu đều thấm đẫm vị mặn của mồ hôi và cả những giọt nước mắt lặng thầm. Suốt từ năm 2021 đến 2024, người ta thấy một Quang Thuấn lầm lũi đi giữa lằn ranh của sự thừa nhận và những tấm huy chương bạc đầy tiếc nuối.
Tại SEA Games 31 trên sân nhà hay SEA Games 32 tại Campuchia, Thuấn đều bước lên bục nhận huy chương, nhưng đó chỉ là những tấm huy chương bạc. Nhìn ánh vàng của những người đàn anh như Trần Hưng Nguyên hay Huy Hoàng lấp lánh, Thuấn hiểu rằng anh vẫn còn thiếu một "cú hích" bước ra ánh sáng.
Đêm Bangkok, khắc tên mình lên sóng nước
Tháng 12 năm 2025, tại Thái Lan, lịch sử đã sang trang. Nội dung 400m hỗn hợp nam, cự ly đòi hỏi sự toàn diện từ sức mạnh của bơi bướm, kỹ thuật của bơi ngửa, sự bền bỉ của bơi ếch đến tốc độ kinh hoàng của bơi tự do.
Khi tiếng còi xuất phát vang lên, cả khán đài như nín thở. Quang Thuấn không còn là cậu thiếu niên rụt rè của 3 năm trước. Anh bơi như thể đây là lần cuối cùng được chạm tay vào nước. Ở 100 mét cuối cùng khi các đối thủ bắt đầu thấm mệt, Thuấn đã thực hiện một cú bứt tốc ngoạn mục, sải tay của anh sải dài, mạnh mẽ và dứt khoát như một mũi tên xé toạc mặt nước.
Quang Thuấn vượt qua đàn anh Hưng Nguyên - kình ngư từng 2 lần đánh bại anh ở SEA Games để về đích vị trí số 1 với thành tích 4 phút 18 giây 98. Thuấn ngẩng đầu lên khỏi mặt nước, không gào thét, không vỡ òa nhưng ánh mắt rưng rưng niềm hạnh phúc. Đó không chỉ là chiến thắng trước các đối thủ mà là chiến thắng trước “con quái vật” áp lực đã đeo bám anh suốt nhiều năm.
Lời hồi đáp từ Ánh Viên
Ngay sau khoảnh khắc vinh quang ấy, giữa cơn mưa lời tung hô, một chia sẻ ngắn từ Ánh Viên lại khiến Quang Thuấn tự hào và ấm lòng nhất:
"Chị biết em đã trải qua những gì. Suốt 10 năm qua, em đã cố gắng không ngừng và hôm nay mọi nỗ lực của em cuối cùng cũng được đền đáp. Chị và gia đình thật sự tự hào về em. Cố lên nhé, hành trình của em chỉ mới bắt đầu. Chị tin những điều tốt đẹp nhất vẫn đang chờ em phía trước".
Đó không đơn thuần là lời chúc mừng. Đó là sự thấu hiểu của người từng đi qua cùng một con đường, từng nếm đủ cái lạnh của hồ bơi lúc rạng sáng, từng chịu đựng những cơn đau cơ kéo dài và sự cô đơn khi sống giữa kỳ vọng quá lớn.
Và tấm HCV SEA Games 33 chính là lời hồi đáp đẹp nhất. Quang Thuấn sẽ là Quang Thuấn - một kình ngư tài năng của thể thao Việt Nam mà không cần khoác lên mình một “chiếc áo” rộng nào nữa.
Trở về sau SEA Games 33 với 1 huy chương vàng, 2 huy chương đồng, những ngày cuối cùng của năm 2025, Quang Thuấn đã giành thêm 4 huy chương vàng, 4 huy chương bạc và trở thành vận động viên xuất sắc nhất giải vô địch quốc gia diễn ra ở TP.HCM. Trước đó, trong năm 2025, chàng trai đến từ Cần Thơ đã xuất sắc giành 2 huy chương vàng, 5 huy chương bạc, 4 huy chương đồng, đồng thời phá 5 kỷ lục ở giải vô địch quốc gia bể 25m.
Mỗi viên ngọc đều có ánh sáng riêng, và đôi khi việc sinh ra dưới bóng của một người khổng lồ chính là thử thách để ta trở thành một người khổng lồ khác. Bình minh đã lên trên sự nghiệp của Quang Thuấn, ánh bình minh được thắp lên từ chính mồ hôi, nước mắt và nghị lực phi thường của một kình ngư đã thực sự "thoát kén" để toả sáng. Và đây mới chỉ là khởi đầu, hành trình của Quang Thuấn trước mắt vẫn rất dài với những kỷ lục đang chờ được phá vỡ.