“Tôi hỏi “có làm được không”, bác sĩ Tín nói 2 chữ “làm được”!
Với ca số 13 ngày 7/1/2026, ca can thiệp thông tim cuối cùng (tính đến thời điểm hiện tại), các bác sĩ đánh giá đây là một trong 2 ca ấn tượng nhất của toàn bộ hành trình. Không chỉ vì độ khó mà còn bởi kỹ thuật được sử dụng hoàn toàn
mới, khác biệt so với cả 12 ca trước đó.
Đây là một thai 28 tuần, con đầu lòng của một cặp vợ chồng trẻ. Kết quả siêu âm tim thai chuyên sâu cho thấy thai nhi mắc dị tật không lỗ van động mạch phổi kèm vách liên thất kín, một bệnh lý tim bẩm sinh hiếm gặp.
Diễn tiến bệnh quá nhanh và đặc biệt phức tạp khiến ê-kíp từng nghiêng về phương án “buông”, bởi không thể chờ đến mốc 30 tuần để chủ động xử trí “bắt bé”. Gia đình sản phụ cũng đã chuẩn bị tinh thần cho khả năng xấu nhất. Trên siêu âm,
các bác sĩ nhận thấy màng ngăn trong tim thai dày bất thường.
“Lúc đó tôi có cảnh báo với anh Tín (TS.BS Đỗ Nguyên Tín) : Anh ơi, trường hợp này có cách nào không? Anh Tín trả lời rất dứt khoát: Được. Làm được”, bác sĩ Giang nhớ lại. “Sau buổi hội chẩn liên viện, ê-kíp bước vào một ca can thiệp chưa
từng có tiền lệ. Anh Tín và chị Hương phối hợp sử dụng hai nòng kim, mỗi người đảm nhận một hướng đi khác nhau, từng bước tiếp cận vùng tổn thương. Nếu xem lại clip, có thể thấy đường kim đi cực kỳ chuẩn xác, gần như không có sai số”.
Chia sẻ cụ thể về tình huống này, bác sĩ Tín nói thêm: “Thông thường, với màng ngăn mỏng, chúng tôi dùng dây nhỏ để xuyên qua. Nhưng khi màng quá dày, dây không đủ lực. Lúc đó phải dùng một cây kim nhỏ hơn đi trong lòng kim lớn để tạo
đường, rồi mới luồn dây qua. Kỹ thuật này gọi là ‘mẹ bồng con’, vốn vẫn dùng trong can thiệp tim, nhưng chưa từng áp dụng trong tình huống như vậy. Khi gặp ca này, tôi nghĩ: tại sao mình không thử? Và may mắn kết quả thuận lợi”, TS
Tín chia sẻ.
“Khi các ca can thiệp còn chưa diễn ra, tôi đã định hình sẵn đường đi trong đầu từ nhiều tuần trước. Ngay cả lúc ngủ, các phương án vẫn hiện ra. Với những ca khó, phức tạp, tôi luôn suy nghĩ rất nhiều. Chỉ khi chắc chắn đã có giải pháp,
với tỷ lệ thành công khoảng 80-90%, tôi mới quyết định thực hiện. Nhất định sẽ không can thiệp khi còn mơ hồ. Sinh mạng bệnh nhân không thể mơ hồ được”, TS.BS Đỗ Nguyên Tín.
“Khi các ca can thiệp còn chưa diễn ra, tôi đã định hình sẵn đường đi trong đầu từ nhiều tuần trước. Ngay cả lúc ngủ, các phương án vẫn hiện ra. Với những ca khó, phức tạp, tôi luôn suy nghĩ rất nhiều. Chỉ khi chắc chắn đã có giải pháp, với tỷ lệ thành công khoảng 80-90%, tôi mới quyết định thực hiện. Nhất định sẽ không can thiệp khi còn mơ hồ. Sinh mạng bệnh nhân không thể mơ hồ được”
TS.BS Đỗ Nguyên Tín
Xem lại clip thực hiện ca số 13, bác sĩ Hương vẫn còn nguyên cảm xúc. “Rất đã. Đường kim đi đẹp, kỹ thuật đó không ai dạy mình cả. Trước mắt là một trở ngại rất lớn, nhưng nhờ có sự chuẩn bị từ kinh nghiệm những ca trước, anh Tín đã ‘chế’
ra một cách làm mới. Có lẽ, chúng tôi đủ duyên”.
10 năm chuẩn bị, 16 năm ươm mầm
Thành công của ca can thiệp tim bào thai đầu tiên tại Việt Nam không phải là kết quả của một quyết định nhất thời, càng không phải phép màu ngẫu nhiên của y học. Đó là trái ngọt của một hành trình rất dài - hơn một thập kỷ chuẩn bị bền
bỉ của Bệnh viện Từ Dũ và 16 năm gây dựng nền móng chuyên sâu của Bệnh viện Nhi đồng 1.
Bệnh viện Từ Dũ đã có 10 năm chinh phục y học bào thai. Trong suốt 10 năm qua, hoạt động đào tạo và chuyển giao quốc tế được xác định là nền tảng quan trọng. Năm 2024, đơn vị thiết lập hợp tác chiến lược với Trường PREIS Firenze (Ý), qua
đó tiếp cận trực tiếp những tiến bộ y học bào thai tiên tiến hàng đầu châu Âu.
Trên cơ sở đó, đến năm 2025, trung tâm chính thức đạt chứng nhận là Trung tâm can thiệp bào thai theo tiêu chuẩn châu Âu đầu tiên tại Việt Nam. Song song với hợp tác quốc tế, công tác chuẩn bị nguồn nhân lực, xây dựng mạng lưới chuyên
môn và đầu tư trang thiết bị hiện đại được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng vững chắc cho việc làm chủ các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu.
Còn ở Bệnh viện Nhi đồng 1, từ năm 2004 bắt đầu triển khai những ca phẫu thuật tim đầu tiên cho trẻ em. Những bước đi ban đầu ấy bắt nguồn từ nỗi trăn trở kéo dài của PGS.TS Vũ Minh Phúc, nguyên Chủ nhiệm khoa Nhi, Bệnh viện Nhi đồng 1,
trước thực tế tỷ lệ trẻ mắc tim bẩm sinh tại Việt Nam luôn ở mức cao. Trong khi đó, điều trị nội khoa chỉ có thể giải quyết một phần và sớm bộc lộ nhiều giới hạn.
Ở các quốc gia có nền y học phát triển, phẫu thuật tim và can thiệp thông tim được xem là những phương thức điều trị song hành, đặc biệt với tim bẩm sinh ở trẻ em, nhóm bệnh không thể chỉ trông chờ vào thuốc men. Từ nhận thức ấy, đội ngũ
y bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 đã kiên trì xây dựng nội lực: từng bước đào tạo nhân sự, cử bác sĩ đi học tập ở nước ngoài, tích lũy kinh nghiệm qua từng ca bệnh, để rồi chuẩn bị cho những kỹ thuật ngày càng phức tạp hơn trong tương
lai.
Năm 2004, những ca phẫu thuật tim đầu tiên cho trẻ em được thực hiện, đánh dấu bước khởi đầu của chuyên ngành tim mạch nhi. Đến năm 2009, y học Việt Nam tiếp tục tiến thêm một nấc quan trọng khi triển khai thành công các ca mổ tim cho
trẻ sơ sinh. Cũng trong năm 2009, đơn vị can thiệp tim mạch tại chỗ (thông tim) chính thức ra đời.
Thế nhưng, càng đi sâu vào điều trị, các bác sĩ càng nhận ra một giới hạn day dứt: với một số dị tật tim bẩm sinh nặng, nếu chờ đến sau sinh mới can thiệp thì đã quá muộn. Ý tưởng “đi trước một bước” - can thiệp ngay khi thai nhi còn trong
bụng mẹ từ đó hình thành.
Từ năm 2019, các kỹ thuật chẩn đoán tim thai chuyên sâu được triển khai bài bản, tạo nền tảng cho can thiệp bào thai trong tương lai. Tuy nhiên, để tiếp cận thai nhi, không thể thiếu vai trò của một bệnh viện sản khoa đầu ngành. Và đó
là lúc Bệnh viện Từ Dũ trở thành mảnh ghép quyết định.
Giữa năm 2023, hai bệnh viện chính thức bắt tay, thành lập ê-kíp liên chuyên khoa sản - nhi - tim mạch, chuẩn bị kỹ lưỡng từng kịch bản. Sáu tháng sau, ngày 4/1/2024, ca đặt ống thông tim bào thai xuyên tử cung đầu tiên tại Việt Nam, cũng
là ca đầu tiên tại Đông Nam Á, đã được thực hiện thành công, khép lại một hành trình dài chuẩn bị và mở ra cánh cửa hy vọng mới cho những sinh linh chưa kịp chào đời.
Được biết, một ca can thiệp thông tim bào thai xuyên tử cung trên thế giới dao động từ 130 - 140.000 USD. Ở Việt Nam, dịch vụ hướng tới tất cả những người dân. Đặc biệt, sau khi Bộ Y tế thông qua, mỗi ca phẫu thuật được tính phù hợp với
khả năng chi trả của người Việt Nam và được BHYT hỗ trợ chi trả theo quy định.
“Chi phí sẽ cao hơn so với ca phẫu thuật thông thường ở người trưởng thành nhưng vẫn đảm bảo bất cứ sản phụ có hoàn cảnh kinh tế nào cũng có thể tiếp cận kỹ thuật tiên tiến này theo quy định của bảo hiểm y tế", BS.CKII Trần Ngọc Hải chia
sẻ.
“Chi phí sẽ cao hơn so với ca phẫu thuật thông thường ở người trưởng thành nhưng vẫn đảm bảo bất cứ sản phụ có hoàn cảnh kinh tế nào cũng có thể tiếp cận kỹ thuật tiên tiến này theo quy định của bảo hiểm y tế"
BS.CKII Trần Ngọc Hải chia sẻ