Một năm sau ngày đóng máy, ekip Mưa Đỏ vẫn không khỏi bất ngờ khi 81 ngày làm việc trên phim trường gợi nhớ chính xác 81 ngày đêm chiến đấu có thật tại Thành cổ Quảng Trị năm 1972. Họ ngồi xuống kể rằng, phim như "một chiến dịch đặc biệt", nơi cả tập thể vượt qua gió mưa để viết tiếp câu chuyện hòa bình bằng điện ảnh, thắp nén tâm nhang gửi tới những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Họ từng có 10 năm thai nghén kịch bản và 3 năm sản xuất phim, nỗ lực tái hiện một trong những trận chiến khốc liệt nhất của dân tộc.

Họ từng trải qua 81 ngày ghi hình vất vả từ tháng 11/2024 đến tháng 1/2025, khi mùa mưa Quảng Trị làm cái rét thấm vào da thịt, còn bối cảnh bên sông Thạch Hãn chìm vào màn mưa, lạnh lẽo.

Họ từng sát cánh bên nhau như những chiến sĩ trên mặt trận điện ảnh, bước vào hành trình nghệ thuật với sự lặng lẽ và khiêm nhường. Để rồi "quả ngọt" đến bất ngờ khi cái tên Mưa Đỏ bùng nổ thành hiện tượng văn hóa - xã hội 2025, chạm đến đông đảo trái tim khán giả giữa những ngày cả nước hân hoan mừng Quốc khánh.

Khép lại hành trình 2025, Mưa Đỏ được nhắc đến trong các cuộc trò chuyện lớn, nhỏ. Song hành với đó là "cơn mưa vàng" giải thưởng dành tặng cho một tập thể tận hiến. Từ đây, từng câu chuyện và cảm nhận riêng của mỗi người trong ekip Mưa Đỏ cũng bắt đầu được cất lên - xúc động, chân thành và tràn đầy niềm tự hào.

I. Mưa Đỏ đến vào đúng chữ duyên

Thời gian làm việc tại phim trường kéo dài tới 81 ngày, vượt xa mọi dự kiến ban đầu. Có lúc vì thời tiết, bão lũ ảnh hưởng đến phim trường, bối cảnh; lúc khác lại do yếu tố kỹ thuật hoặc cảnh quay khó.

Với chúng tôi, Mưa Đỏ giống như một chiến dịch. Mỗi cảnh quay là một nhiệm vụ và mỗi quyết định đều mang ý nghĩa tri ân. Đây giống như một nén tâm nhang để tri ân các anh hùng liệt sĩ, chúng tôi làm phim với mức độ tốt và nghiêm cẩn nhất, không có lý do nào để thỏa hiệp trước bất kỳ khó khăn.

Đây giống như một nén tâm nhang để tri ân các anh hùng liệt sĩ, chúng tôi làm phim với mức độ tốt và nghiêm cẩn nhất, không có lý do nào để thỏa hiệp trước bất kỳ khó khăn.

Trong điện ảnh, tôi thường dùng chữ duyên. Bởi nếu làm Mưa Đỏ cách đây 10 năm, đó sẽ là một Mưa Đỏ rất khác. 10 năm sau nữa, nếu tôi có cơ hội thực hiện, chắc chắn cũng lại là một Mưa Đỏ khác. Nhưng tôi tôn trọng hiện tại vì phim đến đúng thời điểm, đúng hoàn cảnh.

Bộ phim cũng chạm đúng "điểm rơi" là dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, khi cả đất nước cùng hướng về lịch sử với niềm tự hào. Mưa Đỏ ra mắt đúng vào khoảnh khắc ấy, được nhiều người gọi là "thiên thời, địa lợi, nhân hòa". Sâu xa hơn còn tạo đà cho những dòng phim lịch sử Việt Nam tìm lại vị trí xứng đáng trong lòng công chúng.

Bởi tôi tin, bên cạnh những ồn ào của súng đạn thì chiến tranh cũng có những khoảng lặng và góc khuất. Người lính xông pha trận mạc cũng phải đối diện với chính khoảng lặng bên trong mình, đối diện giữa thiện - ác và lằn ranh sinh tử. 

Trong vài năm trở lại đây, những tác phẩm như Thầu Chín Ở Xiêm, Đào, Phở Và Piano, Địa Đạo: Mặt Trời Trong Bóng Tối,… đã hình thành một hệ sinh thái, nơi lịch sử được kể bằng nhiều giọng điệu và cách tiếp cận mới. Quan trọng hơn, chúng tôi bắt đầu hướng tới khán giả trẻ, thay vì chỉ "đóng khung" ở những người lớn tuổi hoặc làm phim thuần tuyên truyền.

Trách nhiệm thực hiện Mưa Đỏ, do đó, vừa là niềm vinh dự, vừa là sức nặng lớn lao. Áp lực từ một bộ phim chiến tranh quy mô như vậy là điều không thể né tránh, nhưng lại thúc đẩy tôi theo đuổi đến cùng, lựa chọn kể chuyện bằng góc nhìn của một nữ đạo diễn đương đại, giàu cảm xúc. Bởi tôi tin, bên cạnh những ồn ào của súng đạn thì chiến tranh cũng có những khoảng lặng và góc khuất. Người lính xông pha trận mạc cũng phải đối diện với chính khoảng lặng bên trong mình, đối diện giữa thiện - ác và lằn ranh sinh tử.

Mưa Đỏ có những đại cảnh bom đạn dữ dội nhưng không né tránh khoảng lặng tôn vinh đời sống nội tâm của người lính. Rất nhiều khán giả nhắn tin, gọi điện về cho tôi và nói rằng, họ nhìn thấy người thân của mình trong hình ảnh của những người lính trên màn ảnh. Điều đó làm tôi cảm thấy rất vui và xúc động. Điện ảnh có cái "duyên" khơi dậy ký ức, sự đồng cảm và lòng biết ơn nơi người xem.

Tôi tôn trọng hiện tại vì phim đến đúng thời điểm, đúng hoàn cảnh.

II. Một tập thể tận hiến 200% công lực cho nghệ thuật

81 ngày quay thì có gần 50 ngày mưa liên tục.

Nhớ lại những cảnh quay vượt sông trong đêm, tôi thấy đó là kỷ niệm gian nan nhất. Dưới làn nước lạnh buốt, các diễn viên ngâm mình hàng giờ liền; có người mang bệnh sốt xuất huyết mà không hay biết; có những đêm quay kéo dài từ chiều tới sáng hôm sau; hay những ngày dầm mưa, lội bùn, đội nắng. Trong một lần quay cảnh giáp lá cà giữa nhân vật Quang và Cường, ekip cũng phải trải qua giao thừa dương lịch 2025 trên phim trường, mất tổng 8 ngày quay vì thời tiết bất lợi.

Việc tái hiện một cuộc chiến quy mô lớn đặt ra vô vàn khó khăn cho ekip. Từ điều kiện sản xuất, nhân lực, vật lực, ngân sách cho đến áp lực về thời điểm phát hành, mọi yếu tố đều thử thách chúng tôi từng ngày. Có lúc, tôi thấy cả ekip tận hiến đến 200% công lực.

Nhớ lại những cảnh quay vượt sông trong đêm, tôi thấy đó là kỷ niệm gian nan nhất. Dưới làn nước lạnh buốt, các diễn viên ngâm mình hàng giờ liền; có người mang bệnh sốt xuất huyết mà không hay biết; có những đêm quay kéo dài từ chiều tới sáng hôm sau; 

Mưa Đỏ nhắc chúng ta rằng, tự do hôm nay là cái giá của máu. Và trách nhiệm của những người đang sống là tiếp tục viết nên câu chuyện hòa bình bằng sự tử tế, đoàn kết và lòng yêu nước nồng nàn.

Tôi từng không giấu được nước mắt khi chứng kiến các diễn viên dầm mình dưới sông Thạch Hãn. Ekip ở trên bờ còn được mặc áo mưa, còn các bạn diễn viên trẻ chỉ khoác một phần phục trang mỏng. Nhưng chính trong những khoảnh khắc tưởng như bế tắc ấy, chúng tôi tìm thấy động lực từ điều nhỏ bé.

Một cột cờ được chúng tôi dựng lên giữa phim trường để làm dấu mốc và trụ đỡ tinh thần khi cần thiết.

Mỗi lần mệt mỏi, cả ekip nhìn ra cột cờ và nhắc nhau rằng mình chỉ đang "tái hiện lại một phần nhỏ gian khổ của các bác, các chú, các anh đi trước" mà thôi. Nhờ vậy, mọi người chậm lại, siết chặt tinh thần đoàn kết, cùng nhau chỉnh trang máy móc, tiếp tục những gì còn dang dở để đi đến cùng sứ mệnh nghệ thuật.

Có lúc, tôi thấy cả ekip tận hiến đến 200% công lực.

Mưa Đỏ nhắc chúng ta rằng, tự do hôm nay là cái giá của máu. Và trách nhiệm của những người đang sống là tiếp tục viết nên câu chuyện hòa bình bằng sự tử tế, đoàn kết và lòng yêu nước nồng nàn.

Tôi mong rằng, khán giả bước ra khỏi rạp sẽ thấy biết ơn hơn với hòa bình mà mình đang có, bởi mỗi tấc đất ở Thành cổ Quảng Trị được đánh đổi bằng máu của cả một thế hệ. Và nếu ai đó nán lại vài giây trong thinh lặng để nhớ về những người đã ngã xuống ở Thành cổ năm nào thì hẳn là bộ phim của chúng tôi đã hoàn thành sứ mệnh.

Diễn xuất trong Mưa Đỏ là một điểm cộng khó bỏ qua. Dàn diễn viên chính dù còn trẻ, "mới lớn" trong nghề nhưng đã nỗ lực hết mình để thổi hồn sống động vào hình tượng người lính. Hành trình lăn xả cùng nhân vật của họ ẩn chứa nhiều thú vị xuyên thời gian quay phim.

Trở thành người lính trong Mưa Đỏ với 81 ngày đêm chiến đấu như thật tại Thành cổ Quảng Trị là một trải nghiệm như thế nào?  

Đình Khang: Tôi không biết phải diễn sao hết. Nhân vật của các anh em khác đều có xuất thân cụ thể, như sinh viên nhạc viện, họa sĩ hay nông dân. Nhưng riêng tôi lại không có. Một đêm nọ, tôi có nói chuyện với các anh thủ vai Cường và anh Tạ, sau đó tìm ra được mối dây liên kết với nhân vật của mình. Nhân vật Tú của tôi là một chiến sĩ ra đi từ rất sớm, mới chỉ ở lứa tuổi học sinh thôi, giống như đại diện cho một tuổi trẻ non nớt, chưa có nhiều trải nghiệm nhưng buộc nhìn cuộc đời trôi qua trong thoáng chốc.

Đỗ Nhật Hoàng: Còn tôi đã rất lạc lối trong khoảng thời gian đầu tiên. Lúc đó, tôi căng thẳng vì vừa phải tập sang giọng Bắc, vừa phải gắng thể hiện đúng tinh thần của một chàng trai có học thức và đầy sự kiên cường.

Khi bước chân vào bối cảnh Thành cổ, trong 5 ngày đầu tiên, đạo diễn cũng cực kỳ lo lắng với những gì tôi thể hiện. Tuy nhiên, khi tìm được sự sống động của nhân vật trong những trang kịch bản cũng là lúc tôi có được tiếng nói chung với đạo diễn. Tôi nghĩ, cũng giống như bao anh em khác, tới lúc bấm máy và thực sự quay phim thì diễn viên mới thấy được nhiều thứ mà khi đọc kịch bản không thấy được. 

Steven Nguyễn: Là một người Việt Nam, được tham gia một bộ phim chiến tranh thì đương nhiên ai cũng mong được làm chiến sĩ Cách mạng, đằng này tôi lại đóng vai phản diện - một người lính phía bên kia - chiếu trong ngày lễ lớn của đất nước. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng vai diễn nào cũng là sứ mệnh mà người diễn viên phải hoàn thành. Và tinh thần của một diễn viên là sẽ hóa thân vào tất cả các vai diễn, truyền tải được tinh thần và thông điệp của bộ phim.

Sau khi tìm hiểu, tôi cũng nhận ra Quang là một nhân vật đa chiều và phức tạp, thấy rằng tác giả Chu Lai không xây dựng một kẻ phản diện cụ thể nào hết, mà vẽ hình ảnh đại diện cho một phần tổn thương của dân tộc mình.

Lâm Thanh Nhã: Tôi muốn cảm ơn đội ngũ sản xuất đã cho chúng tôi một thời gian sống chung và tập huấn rất kỹ càng. Phần tiền kỳ được chuẩn bị công phu: tập quân sự, sử dụng vũ khí, khí tài… Bên cạnh việc tập võ thuật, tôi còn phải ra Hà Nội học vẽ và điêu khắc, rồi lại bay đến Quảng Trị tập luyện với bom đạn. Khoảng thời gian tiền kỳ rất dài, cũng là lần đầu tiên chúng tôi được tập huấn kỹ như vậy để hóa thân thành người lính trọn vẹn.

Trước khi vào Quảng Trị, chúng tôi cũng được đến nhà của các bác cựu chiến binh để nghiên cứu về nhân vật. Có một câu nói mà các bác nhắc lại 2-3 lần, rồi khóc rất nhiều: "Có được hòa bình không phải dễ". Vậy nên, tôi hiểu rằng mình phải trân trọng từng giây phút khi diễn trên ống kính. 

Sau nhiều ngày tháng ngày cùng sống, tập huấn và quay phim, mối liên kết giữa các đồng đội trên màn ảnh hẳn đã diễn ra một cách rất tự nhiên?

Đỗ Nhật Hoàng: Nhớ lại ngày casting ở Hà Nội, tôi lần đầu gặp gỡ diễn viên thủ vai Tấn, Sen, Tạ và Hải. Cả bốn anh em cùng casting chung, và bằng một lý do nào đó, trong số trên dưới 30 người, tôi lại nói chuyện riêng với 4 anh em, giỡn những thứ rất… vô duyên mà chỉ người thân thiết mới giỡn cùng nhau.

Trong số diễn viên, Phương Nam thủ vai anh Tạ rất dễ thương. Một hôm, sau cảnh quay căng thẳng, anh em Tiểu đội 1 về hết, tôi vẫn ở lại quay đến đêm cho cảnh hành động. Tới gần sáng về khách sạn, tắm rửa xong, tôi mở mền ra thì thấy một quyển sổ nhỏ kèm hộp sữa, trong đó viết: "Về rồi thì nghỉ ngơi nhé, hôm nay trễ lắm rồi", và ký tên Tạ. Thấy thương quá.

Lâm Thanh Nhã: Khi rehearsal với nhau như thế nào là nhân vật và diễn viên đúng y như vậy. Anh Tạ đích thực là một người anh của tiểu đội. Sáng dậy tự đi luộc khoai rồi để đầu giường cho từng thằng, cả đám sáng ngủ dậy là có khoai ăn, có sữa, lâu lâu lại mua kẹo, mua nón về cho các em.

Đỗ Nhật Hoàng: Những ngày đầu quay, chúng tôi chưa hình dung được tất cả sẽ thân thiết như một gia đình. Mỗi sáng thức dậy, chúng tôi cùng tập quân sự, tập cầm súng, chạy bộ, luyện tập từng động tác nhỏ. Buổi tối, chúng tôi tụ tập sinh hoạt chung, tâm sự về gia đình, về những lo lắng của bản thân, chia sẻ cả những câu chuyện đời thường. Dần dần, mọi người coi nhau không chỉ là đồng nghiệp, mà là đồng đội thực thụ.

Mấy anh em đều đã kết nối với nhau từ nhiều tháng trước khi quay, rồi thêm nửa năm sống cạnh nhau, sinh hoạt cùng nhau. Theo kịch bản, những ai hy sinh trong phim là hết vai và sẽ đi về. Khi đó, chúng tôi cũng hẫng một nhịp vì khu ở ban đầu đang đông vui bỗng trở nên trống trải. Khi chỉ còn lại vài người, tôi mới hiểu cảm giác gắn bó đó quý giá đến nhường nào. Tôi ở lại cuối cùng, tối đi quay về chỉ còn tắm rửa rồi đi ngủ.

Steven Nguyễn: Hình như đến những ngày quay cuối còn hai đứa mình thôi đó! Sẵn nhắc lại chuyện này, tôi nhớ có lúc qua kiếm Nhật Hoàng để mượn đồ vào lúc 5 rưỡi sáng. Mới đi quay về, mở cửa phòng ra thấy trống hoác trong khi bình thường rất đông anh em. Tôi mới nói: "Ơ, chết hết rồi à?". Nhắc lại thấy mắc cười. 

III. Chiến thắng lớn nhất của Mưa Đỏ là minh chứng tình yêu Tổ quốc chưa bao giờ "lỗi mốt"

Tính đến cuối tháng 9/2025, sau một tháng ra rạp, Mưa Đỏ nhanh chóng cán mốc hơn 700 tỷ đồng và đón hơn 8,3 triệu lượt khán giả đến rạp, vượt phim Mai của Trấn Thành để lập kỷ lục phim điện ảnh nội địa có doanh thu cao nhất. Bộ phim đồng thời phủ sóng mạng xã hội, liên tục lọt top trending. Đáng chú ý, âm nhạc của phim có đời sống riêng ấn tượng khi ca khúc chủ đề Nỗi Đau Giữa Hòa Bình (Nguyễn Văn Chung – Hòa Minzy), cùng bản giao hưởng của Cao Đình Thắng, tổng đạt hơn 34 triệu lượt xem chỉ sau 2 tháng ra mắt. Bài hát Còn Gì Đẹp Hơn, do diễn viên Nguyễn Hùng sáng tác từ trải nghiệm phim trường, tạo nên làn sóng cover mạnh mẽ, vinh dự được vang lên trong nhiều sự kiện kỷ niệm lớn của đất nước.

Vượt ra ngoài không gian điện ảnh, ekip phim cũng rất tự hào khi tham gia diễu hành A80 tại Thủ đô Hà Nội, xuất hiện tại nhiều chương trình giao lưu nghệ thuật quốc tế, và được chọn đại diện Việt Nam tranh giải tại Oscar lần thứ 98. Ở trong nước, cái tên Mưa Đỏ liên tục được xướng lên tại các lễ trao giải quan trọng: mở màn là Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ 24, giải thưởng Ngôi Sao Xanh, cho tới gần đây nhất là cúp Cánh Diều Vàng hạng mục Phim truyện điện ảnh xuất sắc nhất. 

Nhà sản xuất Kiều Thanh Thúy tâm sự, đoàn làm phim thực tế "không kỳ vọng vào những tấm huy chương", bởi Mưa Đỏ không phải là một điểm dừng của Điện ảnh Quân đội nhân dân mà là mắt xích trong hành trình làm nghệ thuật dài hơi.

Những dự án quy mô lớn như Mưa Đỏ đang tiếp tục được Điện ảnh Quân đội nhân dân nói riêng và các đơn vị sản xuất phim nói chung đặt trong kế hoạch dài hạn 3 - 5 năm, với nguồn lực đầu tư nghiêm túc. Có như vậy, lịch sử mới thật sự sống lại khi người làm phim đủ tận tâm để lắng nghe, đủ chỉn chu để không "câu view" dễ dãi, và đủ tử tế để đặt tính nhân văn vào trung tâm của câu chuyện. Quá khứ sẽ không còn nằm yên trong sách vở mà tiếp tục hiện diện bền bỉ, trên màn ảnh rộng và trong tâm thức của khán giả hôm nay và mai sau.